|
|
ภาษาเขมร
ภาษาเขมร เป็นภาษาตะวันออกอีกภาษาหนึ่งที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงสนพระทัย
และทรงเริ่มศึกษาในชั้นมัธยมศึกษา ที่โรงเรียนจิตรลดา ดังที่ทรงเล่าพระราชทานไว้ ในคำนำหนังสือ เขมรสามยก ความตอนหนึ่งว่า
...ตั้งแต่เรียนจบชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น พอรู้แน่ว่าอย่างไรเสียก็คงไม่ได้เรียนแผนกวิทยาศาสตร์ ก็พยายามหัดเรียนภาษาบาลี
อ่านเขียนอักษรขอม ซึ่งไทยเรานำมาใช้เขียนคัมภีร์พุทธศาสนา ทั้งที่เป็นภาษาบาลีและภาษาไทย (ขอมไทย)
ในสมัยนั้น ผู้ที่จะเรียนภาษาไทยให้กว้างขวาง ลึกซึ้ง จะต้องเรียนทั้งภาษาบาลี สันสกฤต และเขมร เพื่อให้เข้าใจที่มาของศัพท์ ที่นำมาใช้ในภาษาไทย
และเข้าใจในแนวคิดที่มีในวรรณคดีไทย...
ขณะที่ทรงเป็นนิสิตอักษรศาสตร์ชั้นปีที่สอง ทรงศึกษาเพิ่มเติมภาษาเขมรกับศาสตราจารย์ ดร. อุไรศรี วรศะริน ซึ่งเป็นลูกศิษย์ของศาสตราจารย์ยอร์ช
เซเดส์ นักอ่านจารึกโบราณชาวฝรั่งเศส ที่มีชื่อเสียง เป็นที่รู้จักกันดีทั่วโลก ดร. อุไรศรีได้ถวายการสอนภาษาเขมรปัจจุบัน เพื่อเป็นพื้นฐาน ในการศึกษาภาษาเขมรโบราณ
และภาษาสันสกฤตในจารึกเขมรโบราณ นอกจากนั้นแล้ว ในชั้นเรียนปกติที่คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ก็ทรงเรียนภาษาเขมรด้วย
โดยพระอาจารย์ผู้ถวายการสอนภาษาเขมรเบื้องต้น คือ ศาสตราจารย์ ดร. กาญจนา นาคสกุล
ระหว่างที่ทรงศึกษาเพิ่มเติมภาษาเขมรกับศาสตราจารย์ ดร. อุไรศรี นั้น พระอัจฉริยภาพทางด้าน ภาษาเขมร ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
ก็เป็นที่ประจักษ์ชัด แก่นักวิชาการ ด้านการอ่านจารึกโบราณ และเขมรศึกษา ทั้งที่เป็นชาวไทย และชาวต่างประเทศ
ทรงศึกษาตัวอักษรเขมร และภาษาเขมร ที่ใช้ในจารึกได้อย่างรวดเร็ว และแม่นยำมาก ศาสตราจารย์ ดร. อุไรศรี จึงถวายสำเนา จารึกภาษาเขมรโบราณ ที่พบใหม่จากปราสาทพนมวัน
จังหวัดนครราชสีมา ให้ทรงลองอ่านและทรงแปล แม้จะเป็นการทรงอ่าน และทรงแปลจารึกเขมรโบราณ เป็นครั้งแรก ก็ทรงวิเคราะห์ตัวอักษร และภาษาเขมรในจารึก
พร้อมทั้งทรงอ่าน และทรงแปลความในจารึกได้ดี และได้ความหมายถูกต้อง ทรงพระราชนิพนธ์ผลงานชิ้นนี้ เป็นบทความภาษาไทย ชื่อเรื่องว่า จารึกปราสาทพนมวัน
และเป็นบทความภาษาฝรั่งเศส ชื่อเรื่องว่า Une nouvelle inscription de Pr?s?d Bnam V?n ซึ่งบทความพระราชนิพนธ์เรื่อง จารึกปราสาทพนมวัน นี้
มีประโยชน์อย่างยิ่ง ต่อการศึกษาประวัติศาสตร์ และโบราณคดี ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย และราชอาณาจักรกัมพูชา ในรัชสมัยของพระเจ้ายโศวรมันที่ ๑
(ราว พ.ศ. ๑๔๓๒ - ๑๔๔๓)
หลังจากทรงสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีจากคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ใน พ.ศ. ๒๕๑๙
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงศึกษาต่อในระดับปริญญาโท สาขาวิชาจารึกภาษาตะวันออก ที่ภาควิชาภาษาตะวันออก
บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร ซึ่งได้ทรงศึกษารายวิชาภาษาเขมรและความรู้เรื่องเกี่ยวกับเขมรหลายวิชา ที่สำคัญ ได้แก่
วิชาจารึกและอักขรวิธีโบราณ วิชาจารึกภาษาเขมรสมัยก่อนพระนคร วิชาจารึกภาษาเขมรสมัยพระนคร วิชาจารึกภาษาเขมรสมัยหลังพระนคร
วิชาระบบเสียงภาษาเขมร วิชาไวยากรณ์ และระบบหน่วยคำภาษาเขมร วิชาคำเขมรในภาษาไทย วิชาหลักภาษาและสนทนาภาษาเขมร
วิชาวรรณกรรมเขมรปัจจุบัน รวมทั้งวิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ และโบราณคดีเขมร
ทรงใช้เวลาในการศึกษา ณ มหาวิทยาลัยศิลปากรเพียงสองปี ก็ทรงสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโท สาขาจารึกภาษาตะวันออก
ทรงทำวิทยานิพนธ์ เรื่อง จารึกที่พบที่ปราสาทพนมรุ้ง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ การศึกษาตามหลักสูตร ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาจารึกภาษาตะวันออก
ภาควิชาภาษาตะวันออก บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร โดยมีพระราชประสงค์ ที่จะทรงอ่าน และทรงแปลจารึกภาษาเขมร และจารึกภาษาสันสกฤต ที่พบที่ปราสาทพนมรุ้งทั้งหมด
เพื่อทรงเสนอข้อมูลทางภาษาศาสตร์ สังคมวิทยา ประวัติศาสตร์ และศาสนาที่เกี่ยวข้องกับปราสาทพนมรุ้งในสมัยโบราณ
วิทยานิพนธ์เรื่องนี้ แสดงถึงพระอัจฉริยภาพ ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทางด้านภาษาเขมร ภาษาสันสกฤต ความรู้เรื่องเขมร
รวมทั้งความรอบรู้ในศาสตร์อื่นๆ ที่ทรงใช้ เพื่อช่วยในการอ่าน และทรงแปลความจากจารึก ได้อย่างดียิ่ง
เพราะนอกจากทรงอ่าน และแปลจารึก ที่พบที่ปราสาทพนมรุ้ง ได้ความหมายถูกต้องแล้ว ยังทรงเสนอความรู้ใหม่ ที่เป็นประโยชน์อย่างยิ่ง ต่อการศึกษาทางด้านประวัติศาสตร์
โบราณคดี ศิลปวัฒนธรรม และสังคมวิทยาด้วย
ศาสตราจารย์ ดร. สัตยพรต ศาสตรี ผู้เชี่ยวชาญภาษาสันสกฤตจากมหาวิทยาลัยเดลี ประเทศอินเดีย และศาสตราจารย์โคลด ชาร์ค
ผู้เชี่ยวชาญการอ่านจารึกเขมรโบราณจากมหาวิทยาลัยซอร์บอน ประเทศฝรั่งเศส ซึ่งเป็นกรรมการตรวจวิทยานิพนธ์นี้ ต่างกล่าวตรงกันว่า
...เป็นเรื่องยากมาก แต่ก็ทรงแปลได้ถูกต้อง ศาสตราจารย์จอง บวสเซอลิเยร์ นักปราชญ์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านโบราณคดีและประวัติศาสตร์ศิลปะเขมร
ซึ่งอ่านวิทยานิพนธ์ฉบับที่ทรงเป็นภาษาฝรั่งเศส ได้ส่งจดหมายถวายคำวิจารณ์ผ่าน ศาสตราจารย์ ดร. อุไรศรี สรุปความได้ว่า
...วิทยานิพนธ์ฉบับนี้เป็นงานที่ยากและดีมาก เขียนอย่างมีระเบียบและมีวิธีการวิจัยที่ดี โครงร่างชัดเจนและคล้องจอง การเขียนแต่ละบทเขียนได้ชัดเจนถูกต้อง
ตามระเบียบวิธีการวิจัย...
ใน พ.ศ. ๒๕๒๒ หลังจากที่ทรงสำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยศิลปากรได้ไม่นาน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
ในฐานะที่ทรงดำรงตำแหน่งอุปนายิกาผู้อำนวยการ สภากาชาดไทย ได้มีพระราชกิจสำคัญคือ การสงเคราะห์ชาวเขมร ที่อพยพหนีภัยสงคราม เข้ามาในประเทศไทย
ทำให้ได้ทรงใช้ภาษาเขมร และนำความรู้เรื่องเขมร ที่ทรงศึกษามาใช้ ให้เกิดประโยชน์ ได้เสด็จฯ ไปทรงเยี่ยมเด็กกำพร้าเขมรอพยพ ณ สถานพักฟื้นสวางคนิวาส
และได้เสด็จฯ ไปทรงเยี่ยม และพระราชทานสิ่งของ แก่ราษฎรตามแนวชายแดน ตำบลบ้านแก้ง รวมทั้งได้เสด็จฯ ไปทรงเยี่ยมผู้ลี้ภัยชาวเขมร
ณ ศูนย์อพยพบ้านแก้ง อำเภอสระแก้ว จังหวัดปราจีนบุรี (ในปัจจุบันอำเภอสระแก้วเป็นจังหวัดสระแก้ว)
ในเวลาต่อมา สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จฯ เยือนราชอาณาจักรกัมพูชา ๓ ครั้ง หลังจากนั้นจึงทรงพระราชนิพนธ์
เรื่องเขมรสามยก ซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับโบราณสถาน โบราณวัตถุ จารึกโบราณ รวมทั้งสถานที่สำคัญๆ ที่ได้เสด็จฯ ทอดพระเนตร
อันเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง ต่อผู้สนใจศึกษา เกี่ยวกับราชอาณาจักรกัมพูชา ทั้งในอดีตและปัจจุบัน
|
|
