Her Royal Highness Princess Maha Chakri Sirindhorn's Activities

พระราชประวัติ
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
ด้านการศึกษา

ความใฝ่พระราชหฤทัยในการเรียนรู้ของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี มีมาแต่ยังทรงพระเยาว์ เด็กทั่ว ๆ ไปมีบิดามารดาเป็นครูคนแรก พระองค์ท่านก็เช่นเดียวกัน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงเปรียบเสมือนครูพระองค์แรกของพระองค์ ทรงซึมซับพระนิสัยใฝ่รู้ใฝ่ศึกษาจากพระราชบิดาและพระราชมารดา เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจะเสด็จพระราชดำเนินไปทรงพัฒนาที่ใด จะทรงศึกษาลักษณะพื้นที่และสภาพแวดล้อมของที่นั้น ๆ ก่อนเสมอ ทรงปลูกฝังเรื่องความรักธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทรงสอนให้รู้จักวิธีการคิดอย่างเป็นระบบ ทรงสอนให้พระราชโอรสและพระราชธิดารู้จักสังเกตสภาพแวดล้อม สภาพภูมิประเทศ รู้จักการคำนวณเวลาจากระยะทางและความเร็ว สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีจึงทรงได้รับการปลูกฝังพระนิสัยช่างสังเกตให้รู้จักสนพระทัยใฝ่เรียนรู้จากสิ่งรอบด้านที่ได้พบเห็น ไม่เพียงความรู้จากในตำรา

สมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีนาถทรงปลูกฝังให้พระราชโอรสพระราชธิดาทรงรักการอ่านหนังสือตั้งแต่พระชนม์เพียง ๖-๗ พรรษา หรือกล่าวได้ว่าตั้งแต่ทรงเริ่มอ่านหนังสือออก ทรงใช้วิธีหัดให้ทรงอ่านหนังสือวรรณคดีไทยหลายเรื่อง เช่น พระอภัยมณี อิเหนา รามเกียรติ์ เป็นต้น จนทรงท่องจำกลอนได้หลายบท นอกจากนี้ ยังทรงซื้อหนังสืออื่น ๆ มาทรงอ่าน แล้วทรงเล่าพระราชทานพระราชโอรสพระราชธิดา เป็นต้นว่า หนังสือนิทานสำหรับเด็ก ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ประวัติบุคคลสำคัญ พุทธศาสนา เรื่องเกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรมทั้งของไทยและต่างประเทศ หนังสือพิมพ์ ทรงสอนให้ทรงจดและทรงท่องคำศัพท์ และทรงจัดหาครูผู้ทรงคุณวุฒิมาถวายพระอักษรวิชาต่าง ๆ ด้วยเหตุนี้ จึงทำให้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพื้นความรู้ทางวิชาการด้านอักษรศาสตร์ดีมาตั้งแต่ทรงพระเยาว์ เมื่อทรงเจริญพระชันษา นอกจากจะทรงศึกษาในชั้นเรียนปกติแล้ว ยังทรงปรึกษาขอคำแนะนำจากผู้ทรงคุณวุฒิอยู่เสมอ และทรงศึกษาค้นคว้าด้วยพระองค์เองด้วย เช่น เมื่อเสด็จพระราชดำเนินเยือนสถานที่ต่าง ๆ ก็จะทรงศึกษาประวัติความเป็นมา ชีวิตความเป็นอยู่ ศิลปวัฒนธรรม ประเพณี ธรรมชาติและสภาพแวดล้อมของสถานที่เหล่านั้น

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเริ่มการศึกษาระดับอนุบาลที่โรงเรียนจิตรลดา ในบริเวณสวนจิตรลดา พระราชวังดุสิต เมื่อวันที่ ๒ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๐๑ ขณะมีพระชนมายุ ๓ พรรษา ทรงมีพระสหายร่วมชั้นเรียน ๒๐ คน เป็นโอรสธิดาของพระบรมวงศานุวงศ์ และบุตรหลานข้าราชการ ตลอดจนมหาดเล็ก ผู้ได้รับพระมหากรุณาธิคุณให้มาร่วมเรียนด้วยโดยปราศจากชั้นวรรณะ วิชาที่ทรงเรียนในชั้นอนุบาลนี้ คือ วิชาภาษาไทย ภาษาอังกฤษ เลขคณิต และขับร้อง พระอาจารย์ที่ถวายพระอักษรขณะนั้น คือ อาจารย์ท่านผู้หญิงทัศนีย์ บุณยคุปต์ อาจารย์ท่านผู้หญิงอังกาบ บุณยัษฐิติ และอาจารย์ท่านผู้หญิงสุนามัน ประนิช สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี โปรดโรงเรียน พระอาจารย์ และพระสหาย เป็นอันดี

เมื่อจะทรงสำเร็จประโยคประถมศึกษาตอนปลาย ทรงเข้าสอบในสนามสอบรวมใช้ข้อสอบของกระทรวงศึกษาธิการร่วมกับนักเรียนทั่วประเทศ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงสอบได้ที่หนึ่ง ได้คะแนนรวมร้อยละ ๙๖.๖๐ เป็นคะแนนสูงสุดสำหรับระดับชั้นประถมศึกษาปีที่เจ็ด จึงทรงได้รับพระราชทานรางวัลเรียนดีจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในงานแสดงศิลปหัตถกรรมนักเรียน ครั้งที่ ๓๑ ณ กรีฑาสถานแห่งชาติ เมื่อวันที่ ๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๑๑

ตลอดระยะเวลาที่ทรงศึกษาตั้งแต่ระดับอนุบาลจนถึงมัธยมศึกษา สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระปรีชาสามารถไม่เพียงแต่ด้านวิชาการ ทั้งวิชาภาษาไทย ภาษาต่างประเทศ ภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ หากยังทรงพระปรีชาสามารถทางด้านกีฬาและศิลปะด้วย เช่น รำไทย ดนตรีไทยและวาดเขียน โปรดการทำกิจกรรมต่าง ๆ ร่วมกับพระสหายอย่างสม่ำเสมอ ทรงดำรงตำแหน่งกรรมการนักเรียน ทรงเป็นประธานห้องสมุด ปฏิคม และประธานนักเรียนหญิงในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕

พระราชจริยวัตรประการหนึ่งซึ่งเป็นที่ทราบกันดี ก็คือ โปรดการอ่านและการประพันธ์ ทั้งด้านร้อยแก้วและร้อยกรอง ทรงเริ่มหัดแต่งโคลง กลอน ตั้งแต่ทรงศึกษาอยู่ในชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ และเริ่มมีพระราชนิพนธ์พิมพ์เผยแพร่เมื่อมีพระชนมายุเพียง ๑๒ พรรษา (ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๗) บทพระราชนิพนธ์ต่าง ๆ ได้รับการตีพิมพ์ในหนังสือหลายเล่ม เช่น พุทธศาสนสุภาษิตคำโคลง อยุธยา เจ้าครอกวัดโพธิ์ ศาสนาเกิดขึ้นได้อย่างไร และ กษัตริยานุสรณ์ เรื่องนี้ทรงพระราชนิพนธ์เพื่อทูลเกล้า ฯ ถวายสมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา พุทธศักราช ๒๕๑๖ ขณะนั้นทรงมีพระชนมายุเพียง ๑๘ ปี

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงศึกษาที่โรงเรียนจิตรลดาจนจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕ ทรงสอบไล่ได้เป็นที่หนึ่งของประเทศ แผนกศิลปะ ประจำปีการศึกษา ๒๕๑๕ ได้คะแนนรวมร้อยละ ๘๙.๓๐ หลังจากทรงสำเร็จการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายแล้ว ได้ทรงสอบเข้าศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษา ทรงเลือกคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นอันดับ ๑ ผลการสอบปรากฏว่าทรงสอบเข้าได้เป็นลำดับที่ ๔ ของคณะ จึงทรงเป็นสมเด็จเจ้าฟ้าพระองค์แรกที่ทรงศึกษา ณ มหาวิทยาลัยในประเทศ ทรงเลือกเรียนวิชาประวัติศาสตร์เป็นวิชาเอก วิชาภาษาไทยและวิชาภาษาบาลี - สันสกฤตเป็นวิชาโท ในภาคการศึกษาแรกนั้นเอง ก็ทรงสอบได้เป็นที่ ๑ ของนิสิตชั้นปีที่ ๑ คณะอักษรศาสตร์ ได้คะแนนเฉลี่ย ๓.๙๔

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี มีพระวิริยะอุตสาหะ และพระปรีชาสามารถในการเรียน แม้ว่าทรงมีเวลาเรียนน้อยกว่านิสิตอื่น ๆ ด้วยเหตุผลว่า

"…ระหว่างที่เรียนตั้งแต่ปีหนึ่ง ข้าพเจ้าต้องตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีนาถในการเสด็จพระราชดำเนิน แปรพระราชฐานไปต่างจังหวัด ไม่สามารถอยู่เรียนได้ครบถ้วน ข้าพเจ้าต้องทำหนังสือราชการขอมหาวิทยาลัยไม่ให้นับเวลาเรียน ซึ่งเขาก็ไม่นับ ถ้าเขานับข้าพเจ้าก็ต้องออกไปเรียนมหาวิทยาลัยเปิด วิธีการเรียนของข้าพเจ้าคือส่งคนมาอัดเทปไปฟังเวลาอยู่ต่างจังหวัด ข้าพเจ้าส่งการบ้าน รายงาน และเข้าสอบเหมือนนิสิตอื่น ข้าพเจ้าเรียกอาจารย์ที่พูดในเทปทั้งหลายว่า เทปาจารย์ อันเป็นคำสมาสของคำว่าเทปกับอาจารย์ การเรียนด้วยเทปาจารย์นั้นไม่สนุกเหมือนเรียนกับอาจารย์จริง ๆ ถามก็ไม่ได้ ไม่เห็นภาพ ไม่เห็นกระดาน…"

แต่ก็ทรงสามารถสอบได้เป็นที่ ๑ ของคณะอักษรศาสตร์มาโดยตลอด ทรงได้รับรางวัลคะแนนยอดเยี่ยมในวิชาต่าง ๆ อยู่เสมอ อาทิ รางวัลคะแนนยอดเยี่ยมวิชาภาษาฝรั่งเศส และวิชาภาษาไทย นอกจากพระราชภารกิจในฐานะสมเด็จพระเจ้าลูกเธอแล้ว ยังต้องทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจของพระองค์เองในฐานะสมเด็จเจ้าฟ้า ตลอดจนทรงรับผิดชอบพระราชกรณียกิจต่าง ๆ แทนพระองค์ตามที่ทรงได้รับมอบหมาย ทรงสามารถปฏิบัติได้อย่างดี จนเป็นที่ไว้วางพระราชหฤทัยให้เสด็จ ฯ แทนพระองค์ไปทรงร่วมงานพระราชพิธีในต่างประเทศ โดยการเสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ไปทรงร่วมพิธีพระบรมศพพระเจ้ากุสตาฟที่ ๖ อดอล์ฟ ณ กรุงสตอกโฮล์ม ประเทศสวีเดน ระหว่างวันที่ ๒๓ - ๒๕ กันยายน ๒๕๑๖ ขณะมีพระชนมายุเพียง ๑๘ พรรษา

ระหว่างที่ทรงศึกษาอยู่ในมหาวิทยาลัย ได้ทรงเข้าร่วมกิจกรรมต่าง ๆ ของคณะอักษรศาสตร์ และของมหาวิทยาลัยเช่นเดียวกับนิสิตอื่น ๆ อย่างสม่ำเสมอ เช่น เมื่อทรงศึกษาอยู่ชั้นปีที่ ๑ ก็ทรงเข้าร่วมซ้อมร้องเพลงเชียร์เช่นเดียวกับนิสิตน้องใหม่อื่น ๆ ซึ่งการซ้อมร้องเพลงเชียร์นี้มักจะเริ่มขึ้นในเวลาเที่ยงตรง อันเป็นเวลารับประทานอาหารกลางวัน ดังนั้นนิสิตน้องใหม่ที่จะเข้าร้องเพลงเชียร์จะต้องรีบกระวีกระวาดรับประทานอาหารกลางวันเสียตั้งแต่ในช่วงเวลา ๑๐.๕๐ น. - ๑๑.๑๐ น. ซึ่งเป็นเวลาหยุดให้นิสิตได้พักผ่อนหรือดื่มน้ำ หากอาจารย์ผู้สอน สอนเกินเวลา เวลารับประทานอาหารของนิสิตน้องใหม่ในช่วงนี้ก็จะสั้นลงไปอีก แต่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ก็ทรงสามารถเสวยพระกระยาหารกลางวันในช่วงเวลาสั้นเพียงสิบกว่านาที แล้วทรงเข้าร่วมร้องเพลงเชียร์ในฐานะนิสิตน้องใหม่ได้เสมอ

กิจกรรมอื่น ๆ ที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงเข้าร่วม คือ ทรงสมัครเป็นสมาชิกชมรมดนตรีไทย และชมรมวรรณศิลป์ ของสโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ประชาชนทั่วไปมักจะได้เห็นภาพที่ทรงดนตรีไทยในโอกาสต่าง ๆ ของมหาวิทยาลัยอยู่เนือง ๆ โดยโปรดทรงซอด้วงเป็นพิเศษ แม้ว่าจะทรงเครื่องดนตรีได้หลายชนิดก็ตาม ส่วนทางด้านกิจกรรมของชมรมวรรณศิลป์นั้น เคยทรงร่วมกับพระสหายอีกกลุ่มหนึ่งเป็นผู้แทนของคณะอักษรศาสตร์ แข่งขันกลอนสดระหว่างคณะในมหาวิทยาลัย ได้รับรางวัลชนะเลิศมาแล้ว ก่อนการแข่งขันนั้นต้องทรงสละเวลาในชั่วโมงที่ว่างเรียนมาทรงซ้อมกลอน และทรงแสดงความเป็นปฏิภาณกวีให้บรรดาพระสหายเห็นเป็นที่ประจักษ์ในการซ้อมอยู่บ่อยครั้ง ทั้งนี้ สืบเนื่องมาจากที่ทรงสนพระทัยในวรรณกรรมต่าง ๆ มาตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์

นอกจากกิจกรรมของทางสโมสรนิสิตจุฬา ฯ แล้วยังทรงเป็นสมาชิกชมรมภาษาไทย ชมรมภาษาตะวันออก และชมรมประวัติศาสตร์ในคณะอักษรศาสตร์ ทั้งยังทรงเป็นกองบรรณาธิการวารสาร "อักษรศาสตร์พิจารณ์" ของชุมนุมวิชาการคณะอักษรศาสตร์อีกด้วย ในบางครั้งก็พระราชทานบทพระราชนิพนธ์หลายเรื่องลงพิมพ์ในวารสารดังกล่าว เช่นเรื่อง "การเดินทางไปร่วมพิธีพระบรมศพพระเจ้ากุสตาฟที่ ๖ อดอล์ฟ แห่งประเทศสวีเดน" และร้อยกรองต่าง ๆ

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงปฏิบัติพระองค์ตามระเบียบประเพณีของทางมหาวิทยาลัยอย่างเคร่งครัด ทรงเข้าร่วมพิธีต่าง ๆ ที่มหาวิทยาลัย และคณะอักษรศาสตร์จัดขึ้น เช่น พิธีรับน้องใหม่ พิธีไหว้ครู และพิธีปฏิญาณตนเป็นนิสิตใหม่คณะอักษรศาสตร์ เป็นต้น ในพิธีรับน้องใหม่นั้น เนื่องจากทรงเป็นน้องใหม่ที่พี่ ๆ รู้สึกตื่นเต้นสนใจเป็นพิเศษ จึงทรงถูก "รับ" จนเหน็ดเหนื่อยอย่างยิ่ง พระเสโทหลั่งไหลตลอดเวลา แม้กระนั้นก็แย้มพระสรวลเสมอ ไม่เคยทรงแสดงว่าเบื่อหน่ายหรือรำคาญใคร ๆ เลย นอกจากนี้ ในคราวที่คณะอักษรศาสตร์จัดงานพัฒนาคณะ นิสิตมาช่วยกันเก็บเศษกระดาษ ทำความสะอาด ตลอดจนปลูกต้นไม้ประดับคณะเพิ่มเติม ก็ทรงเข้าร่วมอย่างขยันขันแข็ง ทรงจับจอบฟันดินด้วยพระองค์เอง

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงได้รับฉายาว่าเป็น "หนอนหนังสือ" นอกจากจะสนพระทัยในการอ่านหนังสืออย่างจริงจังแล้ว ยังทรงเป็นนักสะสมหนังสือด้วย หนังสือที่มีคุณค่าบางเล่ม ซึ่งไม่ทรงมีแต่พระสหายมี ก็จะทรงยืมหนังสือเหล่านั้นจากพระสหายไปอ่าน เพื่อมิให้พลาดหนังสือเล่มนั้นไป การอ่านหนังสือเป็นจำนวนมากทำให้ทรงรอบรู้วิชาการต่าง ๆ เช่น ประวัติศาสตร์ โบราณคดี ภาษาไทย และภาษาตะวันออกเป็นอย่างดี

สิ่งสนับสนุนการศึกษาประการหนึ่ง ก็คือพระพลานามัยอันสมบูรณ์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี โปรดกีฬา และการออกกำลังกายต่าง ๆ ระหว่างที่ทรงศึกษาอยู่นั้น หากมีการแข่งขันกีฬาก็จะทรงเข้าร่วมด้วยอย่างเต็มพระทัย เคยทรงร่วมการแข่งขันฟุตบอลในคณะอักษรศาสตร์ และทรงร่วมทีมนิสิตน้องใหม่ชักเย่อกับทีมอาจารย์คณะอักษรศาสตร์ เป็นต้น ทั้งหมดนี้ทรงปฏิบัติด้วยความร่าเริงแจ่มใส เป็นที่ประทับใจแก่บรรดาพระสหายรุ่นพี่และรุ่นน้องอย่างยิ่ง

ในพุทธศักราช ๒๕๒๐ (ปีการศึกษา ๒๕๑๙) สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงสำเร็จการศึกษาจากคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ทรงได้รับพระราชทานปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิต เกียรตินิยมอันดับหนึ่ง และทรงได้รับพระราชทานรางวัลเหรียญทอง โดยทรงสอบได้คะแนนสูงสุดในสาขาวิชาประวัติศาสตร์ และยังทรงสอบได้เป็นที่ ๑ ของชั้นด้วย

หลังจากทรงสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีแล้ว ในปีเดียวกันนั้น สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ได้ทรงสมัครเข้าศึกษาต่อระดับปริญญาโทที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและมหาวิทยาลัยศิลปากรพร้อมกันสองแห่ง ทรงสำเร็จการศึกษาได้รับพระราชทานปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (สาขาวิชาจารึกภาษาตะวันออก) ของมหาวิทยาลัยศิลปากร เมื่อวันที่ ๑๑ ตุลาคม ๒๕๒๒ และปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต (สาขาวิชาบาลี - สันสกฤต) ของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ ๙ กรกฎาคม ๒๕๒๔ จากนั้นได้ทรงสมัครเข้าศึกษาต่อระดับปริญญาเอก สาขาวิชาพัฒนศึกษาศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ เมื่อวันที่ ๘ มิถุนายน ๒๕๒๔ ทรงสำเร็จการศึกษาด้วยคะแนนยอดเยี่ยมอันดับหนึ่ง ได้รับพระราชทานปริญญาการศึกษาดุษฎีบัณฑิต ในเดือนตุลาคม ๒๕๒๙ ทรงเป็นสมเด็จเจ้าฟ้าพระองค์แรกที่สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอกจากมหาวิทยาลัยในประเทศไทย

นอกเหนือจากความรู้ที่ทรงได้รับจากหลักสูตรการศึกษาระดับอุดมศึกษาของสถาบันการศึกษาต่าง ๆ ดังกล่าวมาแล้ว ยังทรงใฝ่พระราชหฤทัยศึกษาค้นคว้าหาความรู้เกี่ยวกับวิทยาการแขนงอื่น ๆ เพิ่มเติมอยู่เสมอ เพื่อทรงนำไปใช้ประกอบพระราชวิจารณญาณในการช่วยเหลือราษฎรตามรอยพระยุคลบาท และเพื่อทรงแบ่งเบาพระราชภารกิจของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงศึกษาเพิ่มพูนความรู้ทั้งด้านทรัพยากร การชลประทาน และเทคโนโลยีสมัยใหม่ โดยทรงเข้าร่วมการอบรมฝึกภาคสนาม การประชุม สัมมนา และการศึกษาดูงานทั้งในประเทศและต่างประเทศจำนวนมาก เช่น ด้านการสำรวจและแผนที่ การฝึกปฏิบัติด้านคอมพิวเตอร์ ด้านภาพถ่ายจากดาวเทียม โภชนาการ ภาษาและวัฒนธรรมต่างประเทศ ได้ทรงใช้วิชาการเหล่านี้ในเชิงบูรณาการให้เกิดประโยชน์แก่ประเทศชาติตลอดมา

พระราชประวัติการศึกษา

ระดับ/ชั้น/คณะ	สถาบันการศึกษา	วันเดือนปี/ปีการศึกษา	หมายเหตุ
ระดับอนุบาล อนุบาล ๑-๒	โรงเรียนจิตรลดา	๒ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๐๑	(วันเริ่มต้นการศึกษา)
ระดับประถมศึกษา ประถมศึกษาปีที่ ๑-๗	โรงเรียนจิตรลดา	ปีการศึกษา ๒๕๐๓ - ๒๕๐๙	ทรงสอบวัดผลระดับประโยคประถมศึกษาตอนปลาย (ข้อสอบของกระทรวงศึกษาธิการ) ได้ลำดับที่ ๑ ของประเทศ คะแนนรวมร้อยละ ๙๖.๖๐
ระดับมัธยมศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้น - ตอนปลาย (ม.ศ. ๑-๕)	โรงเรียนจิตรลดา	ปีการศึกษา ๒๕๑๐ - ๒๕๑๕	ทรงสอบวัดผลระดับประโยคมัธยมศึกษาตอนปลาย แผนกศิลปะ (ข้อสอบของกระทรวงศึกษาธิการ) ได้ลำดับที่ ๑ ของประเทศ คะแนนรวมร้อยละ ๘๙.๓๐
ระดับอุดมศึกษา คณะอักษรศาสตร์	จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย	ปีการศึกษา ๒๕๑๖ - ๒๕๑๙	ทรงสำเร็จการศึกษาได้รับพระราชทานปริญญา อักษรศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ (เกียรตินิยม อันดับหนึ่ง) เหรียญทอง คะแนนเฉลี่ย ๓.๙๘ (จากคะแนนเต็ม ๔) เมื่อวันที่ ๑๕ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๒๐
ระดับบัณฑิตศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย	มหาวิทยาลัยศิลปากร	ปีการศึกษา ๒๕๒๐ - ๒๕๒๒	ทรงสำเร็จการศึกษาได้รับพระราชทานปริญญา ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาจารึกภาษาตะวันออก เมื่อวันที่ ๑๑ ตุลาคม พ.ศ ๒๕๒๒ หัวข้อวิทยานิพนธ์ "จารึกพบที่ปราสาทพนมรุ้ง"
บัณฑิตวิทยาลัย	จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย	ปีการศึกษา ๒๕๒๐ - ๒๕๒๓	ทรงสำเร็จการศึกษาได้รับพระราชทานปริญญา อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาบาลี - สันสกฤต เมื่อวันที่ ๑๑ กรกฎาคม พ.ศ ๒๕๒๔ หัวข้อวิทยานิพนธ์ "ทศบารมีในพุทธศาสนาเถรวาท"
ระดับดุษฎีบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย	มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ	ปีการศึกษา ๒๕๒๔ - ๒๕๒๘	ทรงสำเร็จการศึกษาได้รับพระราชทานปริญญา การศึกษาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพัฒนศึกษาศาสตร์ เมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ ๒๕๒๙ หัวข้อวิทยานิพนธ์ "การพัฒนานวัตกรรมเสริมทักษะการเรียนการสอนภาษาไทย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย"

กองงานในพระองค์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
อาคารชัยพัฒนา สวนจิตรลดา ถนนราชวิถี เขตดุสิต กรุงเทพฯ ๑๐๓๐๓
โทรศัพท์ ๐๒-๒๘๐-๑๖๔๐-๑ โทรสาร ๐๒-๒๘๐-๑๖๓๙