ตั้งแต่ครั้งยังทรงพระเยาว์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ได้โดยเสด็จพระราชดำเนินพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีนาถ ไปทรงเยี่ยมราษฎรในภูมิภาคต่างๆ ทำให้ทรงทราบสภาพความเป็นอยู่ และปัญหาของราษฎร ทรงได้เห็นแบบอย่างของการทรงงานเสมอมา ประกอบกับพระวิริยะอุตสาหะ ในการแสวงหาวิชาความรู้อยู่เป็นนิจ รวมทั้งน้ำพระทัยที่ทรงห่วงใยประชาชนทุกหมู่เหล่า เมื่อทรงสำเร็จการศึกษาในระดับอุดมศึกษา และได้ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจ อันเป็นประโยชน์แก่ประเทศชาติ และราษฎรมาโดยตลอด พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีนาถ จึงทรงไว้วางพระราชหฤทัย มอบหมายพระราชกรณียกิจ ให้ทรงปฏิบัติสืบต่อมา

1. การบูรณะปฏิสังขรณ์พระบรมมหาราชวัง วัดพระศรีรัตนศาสดาราม และพระที่นั่งวิมานเมฆ
2. โครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ
3. พิธีพระราชทานปริญญาบัตร
4. โรงเรียนจิตรลดา
5. ศิลปินแห่งชาติ
6. มูลนิธิชัยพัฒนา
7. มูลนิธิอานันทมหิดล
8. มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์
9. มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ในพระบรมราชูปถัมภ์
10. มูลนิธิสายใจไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์
11. สภากาชาดไทย