template
Template English version
Template Home
Template Biography
Template Royal Duties
Template Speeches
Template Writings
Template Personal Affairs Division
Template Newsletter
Template Charity Fund
Template Royal Initiatives
Template Contact Us
Template Site Map
Template Related Websites
Template Template

โครงการตามพระราชดำริ
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี

End line

จุดเริ่มต้นโครงการตามพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี มาจากการที่ได้ทอดพระเนตรสภาพชีวิตความเป็นอยู่ของราษฎร ในโอกาสที่โดยเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีนาถไปทรงเยี่ยมราษฎรในทุกภาคของประเทศไทย สิ่งที่ทรงสังเกตเห็นก็คือ ความยากจน เด็ก ๆ เจ็บป่วย ขาดอาหาร ไม่มีโอกาสได้เรียนหนังสือ

การดำเนินงานโครงการตามพระราชดำริ ฯ ในระยะแรก จึงทรงเริ่มต้นจากเด็กนักเรียนในพื้นที่ทุรกันดารที่มีปัญหาขาดสารอาหาร ทรงมองเห็นสาเหตุสำคัญของปัญหา คือ การขาดแคลนอาหาร แนวทางการแก้ปัญหา คือให้มีการผลิตอาหารเพิ่มขึ้นในพื้นที่ โดยให้เด็กนักเรียนในโรงเรียนปลูกพืช เลี้ยงสัตว์ แล้วนำผลผลิตทางการเกษตรที่ได้มาทำเป็นอาหารกลางวันรับประทานกัน ผลระยะสั้น คือ การมีวัตถุดิบ เช่น ผัก เนื้อสัตว์ ไข่ ผลไม้สำหรับนำไปประกอบอาหารกลางวัน แก้ปัญหาการขาดสารอาหารได้ทันที ผลระยะยาว คือ เด็กจะได้รับการพัฒนาพฤติกรรมการกินและภาวะสุขภาพที่เหมาะสม และยังมีความรู้ทางการเกษตรที่สามารถนำไปขยายผลต่อที่บ้านของตนเอง หรือนำไปประกอบอาชีพการเกษตรสำหรับดำรงชีวิตต่อไป ส่งผลให้เกิดความมั่นคงทางอาหารในพื้นที่นั้น ๆ จะเห็นได้ว่า ทรงหาแนวทางและวิธีการในการพัฒนาทั้งที่เป็นระยะสั้นและระยะยาวตามสภาพปัญหาที่แท้จริงของคนเหล่านั้น

โครงการตามพระราชดำริ ฯ ในระยะต่อมาและในปัจจุบัน เน้นในด้านการพัฒนาการศึกษามากขึ้น ด้วยมีพระราชดำริว่า "...การศึกษาเป็นปัจจัยหลักในการสร้างและพัฒนาความรู้ ความคิด ตลอดจนความประพฤติและคุณงามความดีของบุคคล ให้บุคคลดำรงตนอยู่ในสังคมและในโลกได้อย่างมั่นคงและมีความสงบร่มเย็นได้ แม้ว่าโลกจะเปลี่ยนแปลงไปรวดเร็วเพียงใดก็ตาม..." สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเห็นความสำคัญของหลักสิทธิมนุษยชน ทรงห่วงใยในความด้อยโอกาสทางการศึกษาของราษฎรทุกหมู่เหล่า ทั้งชนกลุ่มน้อย และประชาคมเมือง ทุกคนควรมีโอกาสได้รับการศึกษา ได้รับบริการจากภาครัฐโดยเท่าเทียมกัน ซึ่งเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานในการดำรงชีวิตของประชาชน ดังที่ได้มีพระราชดำรัสในงานเสวนาทางวิชาการด้านอาหารและโภชนาการ ณ มหาวิทยาลัยมหิดล เมื่อวันที่ ๑๗ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๔๘ ความตอนหนึ่งดังนี้

"...ให้คนทุกคนรู้ว่าตัวเองมีสิทธิที่จะรับสิ่งดี ๆ ในชีวิต ไม่ใช่ว่าคนอื่นจะเอาอะไรมาให้ก็ได้ หรือว่าผู้ที่มีหน้าที่ดูแลบ้านเมือง หรือดูแลชุมชนต่าง ๆ ก็ต้องรู้ว่าคนอื่นเขาก็มีสิทธิเหมือนกัน ยกตัวอย่างเช่น คนด้อยโอกาส หรือบุคคลชายขอบ ที่เรียกกันตอนนี้ว่าคนที่อยู่ในภาวะวิกฤติ ก็ย่อมมีสิทธิที่จะได้รับความช่วยเหลือได้รับการดูแล... ...ถ้าพูดถึงเรื่องสิทธิ เราก็จะพูดถึงในแง่ว่าคนเรามีสิทธิที่จะมีชีวิตอยู่ มีสิทธิที่จะอยู่อย่างดี ควรจะได้รับการศึกษา การศึกษานี้เพื่ออะไร เพื่อให้สามารถที่จะพยุงตัวเองและดำเนินชีวิตไปได้อย่างสุขสบาย จะได้เอาความรู้นั้นไปช่วยเหลือเกื้อกูลผู้อื่นหรือชุมชนได้อีก..."

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี พระราชทานแนวพระราชดำริให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องรับไปดำเนินงาน โดยการประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนที่มีความรู้ความชำนาญ จัดทำเป็นโครงการต่าง ๆ ที่นำแนวพระราชดำริไปสู่การปฏิบัติจริง ซึ่งมีหลักการสำคัญในสองแนวทาง คือ แนวทางการช่วยเหลือ แก้ไขปัญหาความเดือดร้อนทุกข์ยากเฉพาะหน้าที่ราษฎรกำลังประสบอยู่ หรือแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชน ที่มุ่งเสริมสร้างขีดความสามารถให้เกิดการเรียนรู้และพัฒนาจนสามารถพึ่งตนเองได้ ทั้งนี้ ได้พระราชทานข้อคิดในการดำเนินงานแก่นักพัฒนา ดังที่ได้มีพระราชดำรัสในงานเสวนาทางวิชาการดังกล่าว ความตอนหนึ่งว่า

"...ที่จริงศักดิ์ศรีของมนุษย์เป็นแนวทางหนึ่งในการปฏิบัติงานเรื่องการพัฒนา ถ้าเราจะเรียกตัวเองเป็นนักพัฒนา หรือว่าจะเป็นการพัฒนาด้านอาหารโภชนาการหรือด้านอื่น ๆ เรื่องศักดิ์ศรีของมนุษย์น่าจะเป็นไปได้ที่เป็นส่วนหนึ่งของสิทธิ ประการแรก คือ ให้คนที่เราจะพัฒนาได้กระทำด้วยตัวเอง และอยากเอง ทำเอง ก็เป็นศักดิ์ศรีของเขา ไม่ใช่ว่าจะต้องเป็นฝ่ายรับอยู่ร่ำไป ถ้าเราไปทำให้ถูกในจุดนี้ได้ ก็เป็นเรื่องการส่งเสริมศักดิ์ศรีของมนุษย์ ประการที่สอง ต้องคิดว่าเวลาไปพัฒนา ไม่ใช่ว่าเราเป็นคนที่สูงเด่นกว่าเขา หรือเป็นคนที่ศักดิ์ศรีสูงกว่าเขา อุตส่าห์ก้มตัวลงไปทำงานกับเขา ถ้าคิดอย่างนั้นก็อย่าไป คือเราไปทำแล้วเห็นคนอื่นใครๆ ต่ำกว่าหมด ทุกคนต่ำกว่าหมด ทุกคนโง่กว่าหมด อย่างนั้นก็คบกันไม่ได้ ต้องคำนึงถึงศักดิ์ศรีของมนุษย์ จะไปทำงานกับใครก็ต้องช่วยกัน เดี๋ยวนี้เขาไม่เรียกว่าไปพัฒนาไปช่วย เขาเรียกว่าความร่วมมือกันทั้งนั้น..."

จากความสนพระทัยในศาสตร์และศิลป์หลากแขนง นำไปสู่พระราชดำริในการริเริ่มโครงการต่าง ๆ เพื่อประโยชน์แก่ประชาชน ทั้งโครงการแบบบูรณาการ อาทิ การพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร ที่มีเป้าหมายหลักในการยกระดับชีวิตความเป็นอยู่ของราษฎรอย่างครบวงจร และโครงการที่มีวัตถุประสงค์เฉพาะ เช่น การพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศ การอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม การพัฒนาห้องสมุด เป็นต้น ในปัจจุบัน โครงการตามพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี มีทั้งโครงการในประเทศไทยและโครงการความร่วมมือกับต่างประเทศ งบประมาณในการดำเนินงาน ส่วนใหญ่มาจากพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ รวมทั้งเงินงบประมาณของหน่วยงานราชการที่ปฏิบัติงานสนองพระราชดำริ นอกจากนี้ ยังมีเงินที่มีผู้ทูลเกล้า ฯ ถวาย ทั้งจากบุคคล หน่วยงาน องค์กรหรือองค์การทั้งภาครัฐและเอกชน ทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ องค์การและหน่วยงานต่างประเทศที่ทูลเกล้า ฯ ถวายการสนับสนุนเพื่อการดำเนินงานโครงการตามพระราชดำริมีเป็นจำนวนมาก เช่น องค์การยูเนสโก องค์การอนามัยโลก องค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ มหาวิทยาลัยจอห์นส์ ฮอปกินส์ มูลนิธิคาร์ฟูร์ มูลนิธิสุเอซ บริทิช เคาน์ซิล สายการบินแอร์ ฟรานซ์ เป็นต้น

  • โครงการในประเทศไทย
    • การพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร
      • การพัฒนาการศึกษาสำหรับชาวไทยภูเขา
      • โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน
      • โรงเรียนประถมศึกษาในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ
      • โรงเรียนพระปริยัติธรรมในพื้นที่ภาคเหนือ
      • โรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลามในจังหวัดชายแดนภาคใต้
      • การปรับปรุงภาวะโภชนาการและสุขภาพเด็ก
        • การเกษตรเพื่ออาหารกลางวัน
        • การส่งเสริมโภชนาการและสุขภาพอนามัยแม่และเด็ก
        • การควบคุมโรคขาดสารไอโอดีน
        • การควบคุมโรคหนอนพยาธิ
        • การควบคุมโรคมาลาเรีย
        • การพัฒนาระบบสุขาภิบาลในโรงเรียนและชุมชน
        • อาหารกลางวันสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา
      • การเสริมสร้างความรู้และทักษะทางวิชาการและการอาชีพ :
        • การพัฒนาการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน
        • การส่งเสริมคุณภาพการศึกษา
        • การส่งเสริมการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์
        • การส่งเสริมสหกรณ์โรงเรียน
        • การปรับปรุงห้องสมุดและสื่อการสอน
        • การฝึกอาชีพ
      • การส่งเสริมการศึกษาต่อในระดับที่สูงขึ้น :
        • ทุนการศึกษาพระราชทาน
        • การศึกษาระดับมัธยมศึกษาและอุดมศึกษา
      • การสร้างจิตสำนึกอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อมและวัฒนธรรมท้องถิ่น
      • การพัฒนาครู
      • โรงเรียนพี่โรงเรียนน้อง
    • การพัฒนาพื้นที่เฉพาะ
      • การศึกษาเพื่อการพัฒนา :
        • อุทยานธรรมชาติวิทยาอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี
        • ศูนย์ภูฟ้าพัฒนา อำเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน
      • การพัฒนาชุมชนแบบบูรณาการ :
        • การพัฒนาลุ่มน้ำแม่ลอบ อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่
        • การพัฒนาหมู่บ้านชายแดนไทย-ลาวในจังหวัดอุบลราชธานี
        • การพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนในจังหวัดขอนแก่นและบุรีรัมย์
        • การพัฒนาพื้นที่หมู่บ้านนายาว อำเภอสนามชัยเขต จังหวัดฉะเชิงเทรา
        • การพัฒนาพื้นที่ ๓ หมู่บ้านในอำเภอแม่สอด จังหวัดตาก
        • การพัฒนาพื้นที่หมู่บ้านองหลุ อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี
    • การส่งเสริมอาชีพประชาชนในถิ่นทุรกันดาร
      • การพัฒนากลุ่มอาชีพ
      • ร้านภูฟ้า
    • การพระราชทานความช่วยเหลือพิเศษ
      • การพระราชทานความช่วยเหลือผู้ประสบภัยจากคลื่นสึนามิ
      • การพระราชทานความช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วมและดินถล่ม
      • หน่วยเฉพาะกิจสิรินธร
      • หน่วยแพทย์พระราชทาน
      • หน่วยทันตกรรมพระราชทาน
      • กองทุนพระราชทานเพื่อสงเคราะห์คนไข้ยากจน
      • แว่นตาพระราชทาน
    • การพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศ
      • เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อโรงเรียนในชนบท
      • เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อผู้พิการ
      • เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อผู้ป่วยเด็กในโรงพยาบาล
      • เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อผู้ต้องขังในทัณฑสถาน
      • สื่อปฏิสัมพันธ์วัฒนธรรมของชาติ
      • เครือข่ายกาญจนาภิเษก
      • เครือข่ายคอมพิวเตอร์เพื่อโรงเรียนไทย (SCHOOLNET)
    • การพัฒนากำลังคนทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
      • การพัฒนาการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ในโรงเรียนชนบท
      • การพัฒนาวิทยาศาสตร์ในโรงเรียนทั่วไป
      • โรงเรียนวิทยาศาสตร์
    • การพัฒนาการศึกษาในชุมชนเมือง
      • การพัฒนาเด็กก่อนวัยเรียน – ศูนย์เด็กปฐมวัย ศูนย์เด็กเล็ก โรงเรียนอนุบาลคุณากร
      • โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ
      • โรงเรียนปิยชาติพัฒนา
      • วิทยาลัยราชสุดา มหาวิทยาลัยมหิดล
      • โรงเรียนจิตรลดา สายวิชาชีพ
      • โรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานคร
    • การศึกษาพิเศษเพื่อผู้พิการ
      • ศูนย์ทดลองเด็กหูหนวกปฐมวัย รร. พระตำหนักสวนกุหลาบ
      • โรงเรียนเศรษฐเสถียร กรุงเทพ ฯ
      • โรงเรียนโสตศึกษา กรุงเทพ ฯ จังหวัดเชียงใหม่ และจังหวัดตาก
      • โรงเรียนกาวิละอนุกูล จังหวัดเชียงใหม่
      • โรงเรียนสอนคนตาบอด กรุงเทพ ฯ จังหวัดเชียงใหม่ และจังหวัดสุราษฎร์ธานี
      • โรงเรียนศึกษาสงเคราะห์
    • การอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม
      • พิพิธภัณฑ์วัดพระศรีรัตนศาสดาราม
      • อุทยานพระบรมราชานุสรณ์พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
      • พิพิธภัณฑ์สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า
      • โรงเรียนผู้ใหญ่พระตำหนักสวนกุหลาบ วิทยาลัยในวัง (หญิง)
      • โรงเรียนผู้ใหญ่พระตำหนักสวนกุหลาบ วิทยาลัยในวัง (ชาย)
      • กาญจนาภิเษกวิทยาลัยช่างทองหลวง
      • ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนกาญจนาภิเษก (วิทยาลัยในวัง)
      • ภาพจิตรกรรมฝาผนังพระอุโบสถวัดท่าสุทธาวาส จังหวัดอ่างทอง
      • ภาพจิตรกรรมฝาผนังพระอุโบสถวัดอัมพวันเจติยาราม จังหวัดสมุทรสงคราม
    • การพัฒนาศูนย์ข้อมูลและห้องสมุด
      • ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
      • ศูนย์ข้อมูลทางประวัติศาสตร์ กองวิชาประวัติศาสตร์ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
      • ศูนย์ข้อมูลพันธุกรรมพืช
      • ห้องสมุดดนตรี "ทูลกระหม่อมสิรินธร" หอสมุดแห่งชาติ
      • ห้องสมุดประชาชนเฉลิมราชกุมารี
      • ห้องสมุดพร้อมปัญญา
      • ห้องสมุดโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนทั่วประเทศ
    • มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ
    • โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช เกาะแสมสาร จังหวัดชลบุรี
    • โครงการปลูก ฟื้นฟูและอนุรักษ์ป่าชายเลน
    • โครงการทำนาในที่ว่างเปล่าและโรงสีข้าวพระราชทาน โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

  • โครงการความร่วมมือระหว่างประเทศ

    • วิทยาลัยกำปงเฌอเตียล จังหวัดกำปงธม ราชอาณาจักรกัมพูชา
    • ความร่วมมือระหว่างราชอาณาจักรไทยและสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว :
      • การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตสำหรับเจ้าแขวง
      • การฝึกอบรมเทคโนโลยีทางการแพทย์-สาธารณสุขสำหรับบุคลากรทางการแพทย์
      • การพัฒนาการศึกษาในโรงเรียน ๗ แห่ง
      • โรงเรียนวัฒนธรรมเด็กกำพร้า (หลัก ๖๗) แขวงกำแพงนครเวียงจันทน์ เมืองโพนโฮง
    • ความร่วมมือระหว่างราชอาณาจักรไทยและสหภาพพม่าในการพัฒนาเด็กและเยาวชน
    • ความร่วมมือระหว่างราชอาณาจักรไทยและสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนามในการพัฒนาเด็กและเยาวชน
    • ความร่วมมือระหว่างราชอาณาจักรไทยและสาธารณรัฐประชาชนจีน :
      • ความร่วมมือทางวิชาการกับสถาบันการศึกษาในประเทศจีน
      • ความร่วมมือทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกับสภาวิทยาศาสตร์แห่งชาติจีน
      • ทุนการศึกษาพระราชทานแก่นักเรียนนักศึกษาชาวจีนและชาวทิเบต
    • ความร่วมมือระหว่างราชอาณาจักรไทยและมองโกเลีย :
      • การสนับสนุนทางวิชาการและแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับรัฐบาลมองโกเลีย
      • ทุนการศึกษาพระราชทานแก่นักเรียนนักศึกษาชาวมองโกเลีย
    • การพัฒนาคุณภาพชีวิตสำหรับเด็กและเยาวชนในภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิก
    • ทุนการศึกษาพระราชทานสำหรับนักเรียนไทยศึกษาต่อในต่างประเทศ
    • ความร่วมมือกับองค์การระหว่างประเทศ :
      • โครงการอาหารในโรงเรียน โดยโครงการอาหารโลกแห่งองค์การสหประชาชาติ
      • โครงการการศึกษาเพื่อทุกคน โดยองค์การศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ
      • โครงการการศึกษาหลังประถมศึกษาสำหรับผู้ลี้ภัยและผู้พลัดถิ่น โดยมูลนิธิการศึกษาเพื่อผู้ลี้ภัย สำนักงานข้าหลวงใหญ่เพื่อผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ
Template Template
กองราชเลขานุการในพระองค์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
อาคารชัยพัฒนา สวนจิตรลดา ถนนราชวิถี เขตดุสิต กรุงเทพฯ ๑๐๓๐๓
โทรศัพท์ ๐๒-๒๘๐-๑๖๔๐-๑ โทรสาร ๐๒-๒๘๐-๑๖๓๙


Template Template Template