หนังสือพระราชนิพนธ์
สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี



พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ.2520

กลับไปหน้าที่แล้ว

กษัตริยานุสรณ์


เป็นคำโคลงยอพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกที่ทรงพระราชนิพนธ์เมื่อครั้งทรงศึกษาอยู่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕ โรงเรียนจิตรลดา พุทธศักราช ๒๕๑๖ อาจารย์ กำชัย ทองหล่อ ผู้ถวายการสอนวิชาภาษาไทย ณ โรงเรียนจิตรลดา ได้ตั้งชื่อบทกวีนี้ทูลเกล้าฯ ถวายว่า 'กษัตริยานุสรณ์' 

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี นำบทกวีนี้ขึ้นทูลเกล้า ฯ ถวายสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ในวันเฉลิมพระชนมพรรษา ๑๒ สิงหาคม ๒๕๑๖ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ โปรดโคลงบทที่ขึ้นต้นว่า ' รักชาติยอมสละแม้  ชีวี' มากที่สุด จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ หม่อมหลวงพวงร้อย อภัยวงศ์ ประพันธ์ทำนองเพลง ให้ชื่อว่า  'ดุจบิดามารดร' ที่ใช้ร้องมาจนทุกวันนี้ 

ต่อมา ในพุทธศักราช ๒๕๒๐ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย ขอพระราชทานพระราชานุญาตจัดพิมพ์พระราชนิพนธ์บทกวี 'กษัตริยานุสรณ์' ขึ้นเพื่อหารายได้ทูลเกล้าฯ ถวาย สมทบทุนมูลนิธิสายใจไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เนื่องในโอกาส "วันสายใจไทย" ๒ เมษายน ๒๕๒๐ ซึ่งตรงกับวันพระราชสมภพของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ประธานกรรมการบริหารมูลนิธิสายใจไทยฯ

ตัวอย่างบางส่วนของพระราชนิพนธ์บทกวีใน 'กษัตริยานุสรณ์' 

     "รักชาติยอมสละแม้          ชีวี

รักเกียรติจงเจตน์พลี              ชีพได้

รักราชมุ่งภักดี                       รองบาท

รักศาสน์ราญเศิกไส้               เพื่อเกื้อพระศาสนา

     อันสยามเป็นบ้านเกิด        เมืองนอน

ดุจบิดามารดร                       เปรียบได้

ยามสุขสโมสร                      ทุกเมื่อ

ยามศึกทุกข์ยากไร้                ปลาตเร้นฤๅควร ฯ"